Ulaşılmaz bir dağ yamacında, bir yaban inciri ağacının altında, bir kınalı kayanın üzerinde boylu boyuna uzanıyordu. Ne bir sırt ağrısı, ne bir üşüme ne de ısınma hissediyordu.

Ve ne sevinç ne de hüzün duygular ondan boşalıveriyordu.

Olağandışılığı fark eden keçiler kayaları seke seke atlayarak mezraya vardı. Onca melemeleri, zıplamaları, hırçınlıkları boşunaydı.

Çünkü onların melemelerinden anlayan adam yukarılar da, o ağacın altında uzanıyordu. Kimseler ne olduğunu anlamadı.

Sonra çoban köpeğinin ağıt kokan havlamaları mezrada yankılandı. Yine kimseler ne olduğunu anlayamadı. Çünkü onun havlamasından anlayan adam yukarılar da, o ağacın altında uzanıyordu.

Ve onu tanıyan dağların hayali çocukları çoktan gitmişti. Ondan haber alacak başkaca kimse yoktu.

Akşamüstüydü, gölgeler vadiyi karanlığa gömmüştü.‘ Ben ölürsem akşamüstü ölürüm.’ diyen, bilmediği bir dilin şairini * dinliyor gibiydi.

Çok şair tanımasa da çok şiir bilirdi. Çünkü o hayali çocukların kayalara çarpıp, vadilerde yankılanan şiirlerini ezberlemişti. O şiirlerle çobanlığını yetmiş yaşlara vardırmıştı.

Şimdi ölürcesine yatıyordu. Aslında bu dağların kuytuluk vadilerinde, derin uçurumlarında, dik kayaların arasında, yanmış evlerin harabelerinde, kuru ardıç çalılıklarının altında, nehir söğütlerinin kovuğunda, heybetli dağların gizemli mağaralarında, bir tarafı uçurum patikalarda çokça ölüye rastlamıştı. Ve ölüme çok yakın biriydi. Onların ölümlerine, öldürülmelerine hiçbir anlam verememişti. Çokçasını dualar okuyarak la elleriyle gömmüştü. Şimdi ona kim dua okuyacaktı.

Evet, nehirlere kaynak veren, ağaçlara hayat veren, ovalara yaşam serinliği katan, obalara direnç katan, aslında yaşamı bir bütünüyle

arkalayan bu dağlar akşam üstü erken ölümlere kendisini de katıyordu.

Ölü yüzlerle çok konuşmuştu. Ve o yüzlerde kimi öfkeli, kimi endişeli, kimi heyecanlı ama yaşamı ölecek kadar seven hayallerin peşinde koşanların izleri vardı.

Ölmekten değil ama ölürken bırakacağı yüz ifadesinden korkuyordu.

Çok sonra durumu fark eden mezra sakinleri, onu huzurlu bir uykuya dalar gibi kapalı gözleri, biri sol kulağının arkasında, diğeri sağ elinde kaçak tütünden kalınca sarılmış sigaraları ve yüzünde ki gülümsemesine gölge olan geniş kasketiyle buldular. İki ucu işlemiş çobandeğneği sağ yanında, sararmış tütün tabakası sol yanındaydı.

Tütünü çok severdi. ‘Ölümün tütünden olacak ‘demişti o hayali çocuklardan biri. İşte son nefesinde yine tütün vardı. ‘Tütünsüz ölümünüze nasıl katlanırım’ demişti ona.

Biri göz kapaklarını kaldırarak gözlerine baktı. O gözler çok hikâyeye tanıktı. Sadece hiç birini anlatamadan bu dağlara veda etmenin hüznü vardı.

Kimler, o hüznü anlayabilirdi.

Kimler, yaşadıklarını bilebilirdi

Yetmişinde bir çobanın çektiklerini ancak bir çoban bilebilirdi.

Evet bu adam yıllanmış bir dağ çobanıydı. Cep telefonu kullanmayan, haber okumayan, televizyon izlemeyen bir yayla çobanıydı.

Ve çobanların belki sonuncusuydu. Dur ihtarına karşı dil bilmezlikten ve hukuk anlamamazlıktan vurulan çobanlardan biri olsaydı, şimdi burada uzanamayacaktı. Onlar kurtlarla sürüsü için kapışırken kader kurşunlarıyla birer birer göçmüşlerdi.

En çok namlunun ucunda ki dağ keçileriyle arkadaştı.

Birbirlerine mermi sıkanlardan değildi, ama mermilerin dönüp dolaşacağı vurulacaklar arasından sıyrılıp gelmişti.

‘Bila mirin hebiya, feqîrî tinebiya ( ölüm olsaydı ama fakirlik olmasaydı** ) diyen dengbêje kulak verdi.

Belki ölmek fakirlikten ve zulümden kurtulmak demekti.

Ya keçilerine, koyunlarına, sığırlarına, dağ keçilerine, göçmen kuşlarına, tek kalmış ardıç ağacına ne olacaktı?

‘Onları yalnız bırakıp gitmek var mıydı? O hayali ve hayalci çocukların hikayelerini kim anlatacak? ’diye kendine son bir defa sorarken, onu o ardıç ağacının altında o haliyle ilk gören ‘böyle gülümseyen ölü de gördüm sonunda, artık ölsem de gam yemem !‘ diyordu arkadaşlarına.


*Ataol Behramoğlu

**Feqîyê Teyran