Mevsimler değiştikçe yalnızca gardırobumuz değil, ruh halimiz de değişir. Kış aylarında güneş ışığının azalmasıyla birlikte depresyonun arttığı, motivasyonun düştüğü ve insanların daha içe kapanık hale geldiği uzun zamandır biliniyor.

Ancak çoğu zaman gözden kaçırılan bir gerçek daha var: Aşırı sıcaklar da ruh sağlığını en az soğuk hava kadar etkileyebiliyor. Son yıllarda iklim krizinin etkisiyle yaz mevsimleri daha uzun, sıcak hava dalgaları ise daha yoğun yaşanıyor. Özellikle 40 derecenin üzerindeki sıcaklıkların sıradanlaştığı kentlerde insanlar yalnızca fiziksel olarak değil, psikolojik olarak da zorlanıyor.

Sürekli terlemek, kaliteli uyku uyuyamamak, kapalı alanlara sıkışmak ve günlük yaşamın zorlaşması zihinsel dayanıklılığı da azaltıyor. Bilimsel araştırmalar, aşırı sıcak dönemlerde sinirlilik, tahammülsüzlük, dikkat dağınıklığı ve kaygı düzeylerinde artış görüldüğünü ortaya koyuyor. Uyku kalitesinin düşmesi ise bu tabloyu daha da ağırlaştırıyor. Çünkü sağlıklı bir uyku, ruh sağlığının temel taşıdır. Gece boyunca serinleyemeyen beden dinlenemiyor; dinlenemeyen zihin ise ertesi güne daha öfkeli, daha gergin ve daha yorgun başlıyor.

Bu durum yalnızca bireysel bir sorun da değil. Trafikte yaşanan öfke patlamaları, iş yerindeki gerilimler, aile içi tartışmalar ve toplumsal tahammülsüzlük de sıcak havaların görünmeyen sonuçları arasında yer alıyor. Elbette her tartışmanın nedeni hava sıcaklığı değildir. Ancak sıcaklık, var olan stresi büyüten önemli bir çevresel etkendir.

Özellikle yaşlılar, çocuklar, kronik hastalığı bulunanlar ve psikiyatrik tedavi gören bireyler sıcak hava dalgalarından daha fazla etkileniyor. Bazı psikiyatrik ilaçlar vücudun ısı dengesini değiştirebildiği için bu kişilerde risk daha da artabiliyor.

Bu nedenle yaz aylarında ruh sağlığı yalnızca psikologların ya da psikiyatristlerin değil, halk sağlığı politikalarının da konusu olmalıdır.

Kentlerin plansız betonlaşması, yeşil alanların azalması ve gölgelik mekânların yetersizliği de sıcaklığın psikolojik yükünü artırıyor.

Serinleyebilecek kamusal alanların eksikliği, özellikle ekonomik imkânları sınırlı vatandaşları daha fazla etkiliyor.

İklim adaleti, artık yalnızca çevre meselesi değil; aynı zamanda ruh sağlığı meselesidir.

Sıcak havalarda kendimize karşı daha anlayışlı olmak gerekiyor. Daha yavaş hareket etmek, yeterli sıvı tüketmek, mümkün olduğunca serin ortamlarda bulunmak, uykuya özen göstermek ve öfkemizin kaynağını sorgulamak küçük ama etkili adımlardır. Bazen yaşadığımız gerginliğin nedeni yalnızca hayatın yoğunluğu değil, bedenimizin aşırı sıcağa verdiği doğal tepki olabilir.

Belki de yaz mevsimini yalnızca tatil ve güneşle özdeşleştirmeyi bırakmanın zamanı geldi.

Çünkü aşırı sıcaklar, görünmeyen bir ruhsal yük oluşturuyor. İklim değiştikçe insan psikolojisi de değişiyor. Bundan sonra ruh sağlığını konuşurken yalnızca kışın karanlığını değil, yazın kavurucu sıcağını da hesaba katmak zorundayız.