İbrahim Gürbüz, ömrünü vakfettiği kültürü kurumsallaştırma çabasının sonunda, kendi adına bir kültür kurumunun inşa edildiğini de gördü. Neler hissetti, bunu onun da kolay tarif edemeyeceğini düşünüyorum. Ben ne hissettiğimi anlatmaya çalışayım: Kurumlar kültür taşıyıcısıdır. Bu nedenle, kimin adına açılırsa açılsın, kıymetlidir. Yeter ki kuruluş amacının hakkını verebilsin.
İsmail Beşikçi, Kürtlerin kimlik mücadelesine katkı veren kıymetli insanlardan biridir. Bu katkının bedelini ise yıllarca hapis yatarak ödemiştir. Kürt hareketiyle zaman zaman güncel gelişmeler üzerinden polemiklere girmesini, onun bildiklerinden şaşmayan tutumundan kaynaklandığını düşünüyorum. Birçok konuda bugün söyledikleri de yeni bir şey değil zaten. Uğruna hapisler yattığı düşünceleridir. Ancak konuyla ilgili söz söyleme biçimi, politik olarak zamanın gerisinde kaldı sanki ve tartışma buradan başlıyor.
Tartışmalar Beşikçi'nin kıymetinden bir şey eksiltmez. Bu, ulusal bilincin oluşmasında Beşikçi'nin kitaplarından destek almış kuşaklar için böyledir.
Bu yazıyla niyetim tartışmaları hatırlatıp körüklemek değil, İsmail Beşikçi'nin bendeki etkisine saygıyı ifade etmek ve İsmail Beşikçi Vakfı Diyarbakır Şubesinin çalışmaları hakkında cümle kurmak.
Ama daha önce, birkaç cümleyle de olsa, vakfın kurucularından İbrahim Gürbüz'ü anlatmak isterim.
*
1991'de İstanbul'da kurulan Mezopotamya Kültür Merkezi (MKM) olağanüstü zamanlarda olağanüstü çalışmalarla efsaneye dönüştü. Birçok sanatçı yetiştiren kurumun İstiklal Caddesi'ndeki yeri, İstanbul'da yaşayan Kürtlerin buluşma, sanatı ve kültürü tartışma mekanı olmuştu.
MKM'nin kurucularından biri de, 3 yıldan fazla başkanlık görevinde de bulunan İbrahim Gürbüz'dü. Birlikte çalıştığı insanlar da MKM'ye gidip gelen bizler için efsaneydi. MKM’nin bazı bölüm baskanları ve ders verenler şöyleydi: İsmail Beşikçi bilim bölümü başkanı, Feqi Hüseyin Sağnıç dil bölüm başkanı, Abdurrahman Dürre edebiyat bölümü başkanı ve Musa Anter. Bu isimler dil, kültür, edebiyat bölümlerinde ders veriyorlardı.
İbrahim Gürbüz daha sonra İsmail Beşikci, Musa Anter, Feqi Hüseyin, Abdurrahman Dürre, Yaşar Kaya, Cemşid Bender ve Süleyman İmamoğlu ile birlikte İstanbul Kürt Enstitüsünün kurucuları arasında yer aldı.
İbrahim Gürbüz'ü ta o tarihte MKM'de, türlü etkinliklerde görürdüm, selamlaşırdık ve ayaküstü de olsa sohbet ederdik. Kürt kültürünün kurumsallaşmasının önemini erken fark etmiş ve bu uğurda ömrünü vakfetmeye amade görünüyordu. Öyle hissetmiştim. Aradan geçen onca yıldan ve atlatılan türlü badirelerden sonra durduğu yer, bu arzusunu gerçekleştirmek konusunda hâlâ ısrarcı olduğunu gösteriyor.
2011'de kurulan İsmail Beşikçi Vakfı'nın (İBV) kurucularından oldu. İstanbul'daki çalışmalar devam ederken, 2014 yılında Diyarbakır'da vakfın şubesini açtı. İBV Diyarbakır şubesinde bugüne kadar pek çok etkinlik düzenlendi.
*
İBV Diyarbakır'da pazar günü iki açılış vardı: Tarık Ziya Ekinci Dijital İçerik Merkezi ve İbrahim Gürbüz Kültür Sanat Merkezi. Maalesef tamamını izleyemediğim açılış programına, Diyarbakır'daki sanatçılardan hatırı sayılır bir kitle katılmıştı. Açılış konuşmalarının ardından Tarık Ziya Ekinci ve İbrahim Gürbüz'ü anlatan videolar gösterildi. Ardından İbrahim Gürbüz Kültür Sanat Departmanı bünyesinde çalışmalarını sürdüren Çardem Şano kısa bir oyun sahneledi. Açılış kokteyline geçmeden önce ise yine İbrahim Gürbüz Kültür Sanat Departmanı içinde çalışmalarını sürdüren müzisyenler konser verdi.
İbrahim Gürbüz konuklarını ağırlıyor, program aksamadan ilerlesin diye koşturuyordu. Konuşup sohbet etmek, kültür merkezini birlikte gezmek fırsatımız olmadı.
İbrahim Gürbüz'ü izlerken aradan geçen yılları düşündüğümü, Gürbüz'ün yaş aldığını fakat yıllara meydan okuyan enerjisine, hevesine, inadına tanıklık ettiğimi belirtmeliyim.
İbrahim Gürbüz, ömrünü vakfettiği kültürü kurumsallaştırma çabasının sonunda, kendi adına bir kültür kurumunun inşa edildiğini de gördü. Neler hissetti, bunu onun da kolay tarif edemeyeceğini düşünüyorum.
Ben ne hissettiğimi anlatmaya çalışayım: Kurumlar kültür taşıyıcısıdır. Bu nedenle, kimin adına açılırsa açılsın, kıymetlidir. Yeter ki kuruluş amacının hakkını verebilsin.
Öte yandan, Diyarbakır 8 yıl boyunca kayyımla yönetidi. Kayyımların ilk müdahalesi belediyeler bünyesinde faaliyet yürüten kültür kurumları olmuştu. Şehir uzun zaman Kürtçe tiyatrodan uzak kalmıştı. Amed Şehir Tiyatrosu ve diğer sivil kurumlar faaliyete geçinceye kadar. Şehirde sergi salonunun olmadığını da belediyelere kayyım atanınca fark etmiştik. Sinema çalışmaları da öyle... Kültür sanat alanındaki irili ufaklı bütün işler belediyelere yüklenmişti ve kayyım bütün bunlardan mahrum bırakmıştı Diyarbakır'ı.
İbrahim Gürbüz Kültür Merkezi'ndeki sahne butik bir yer. Bir iki kişilik tiyatro oyunları için uygun. Konserler için de öyle, yüzlerce kişiyi ağırlayacak büyüklükte değil, ne yazık ki. Ama Diyarbakır'ın küçük çaplı etkinlikler için yeni bir salona kavuşmuş olması bile sevindirici.
İbrahim Gürbüz'ü yeni kültür merkezi için kutluyorum ve kültür sanat alanında attığı bu adım için teşekkür ediyorum. İbrahim Gürbüz Kültür Sanat Merkezi, umarım kültür sanatın tartışıldığı uzun ömürlü bir mekan olur.